Artık neredeyse her teknede bulunan gelişmiş seyir aletleri sayesinde, geleneksek seyir yöntemlerine daha az ihtiyaç duyuyoruz ama bu aletler hala haritalara ihtiyacı tamamen ortadan kaldırabilmiş değil. O yüzden her amatör denizci kalem, harita, pergel, cetvel ve pusula gibi ekipmanlarla ile nasıl seyir yapılacağını bilmek zorunda. ADB sınavında da bu konuyla ilgili bir hayli soru çıkıyor. Seyir (navigasyon) bilmeden bu sınavı geçmeniz bir hayli zor.

Temel Harita Bilgisi

Seyir yöntemlerine girmeden önce bir miktar haritalara değinelim. Günümüz haritaları, yer kürenin Mercator projeksiyon yöntemi kullanılarak kağıda dökülmesi ile oluşturulur. Bu yöntemin nasıl bir şey olduğunu şöyle hayal edebilirsiniz: Yer kürenin çevresine bir silindir yerleştirildiğini ve dünya yüzeyinin bu silindir üzerine projeksiyonla yansıtıldığını düşünün.

Bu yöntem ile oluşturulan 2 boyutlu haritalarda boylamlar birbirine eşit mesafeli ve paralel hale gelir; ama bu yöntem kutuplara doğru olan kara parçalarını basık gösterir. Bu basıklaşma etkisini giderebilmek ve kara parçalarını olduğu gibi gösterebilmek için haritalar kuzey-güney yönünde biraz uzatılır. O yüzden normalde birbirine eşit mesafede olan enlemlerin arasındaki mesafe, bu haritalarda ekvatordan kutuplara doğru gittikçe uzar ve kutuplara yakın kara parçaları olduğundan büyük görünür. Örneğin Grönland gerçekte Meksika büyüklüğünde bir kara parçası iken bu haritalarda neredeyse bir kıta gibi görünür.

Amatör bir denizci iseniz, daha çok küçük ölçekli, detay seviyesi yüksek haritalarla çalışacaksınız demektir. Örneğin, 1:25.000 ölçekli bir harita küçük ölçeklidir. Haritada ölçtüğünüz 1 cm 25.000 cm’ye (yani 100 m’ye) denk gelir. 1:1.000.000 ölçekli bir harita ise büyük ölçekli sayılır. 1 cm, 10 km’ye denk gelir. O yüzden çok daha büyük bir bölgeyi gösterir ve dolayısıyla daha az detay barındırır.

Elinize bir harita aldığınızda ilk bakacağınız şey haritanın künyesi olmalıdır. Örnek bir haritadan giderek açıklayacak olursak, künye de

  • Haritayı yayınlayan kurum: Seyir Hidrografi ve Oşinografi Dairesi
  • Haritanın konusu olan bölgenin ismi: İskenderun Körfezi
  • Haritanın yapımında kullanılan projeksiyon yöntemi: Merkator
  • Haritanın ölçeği: 1:100.000
  • Jeodezik datum (Yer küreyi haritaya dönüştürürken kullanılan yatay jeodezik model (sistem)): Avrupa Datumu (ED 50)

gibi tanımlayıcı verileri bulabilirsiniz.

Haritada, denizleri gösteren bölgelerde gördüğünüz rakamlar derinlikleri, çizgiler ise denk derinlikteki bölgeleri gösterir. Bu bölgeler mavinin değişik tonları ile boyanarak da ayrıştırılır. Ayrıca, bazı bölgelerde denizin dip yapısını gösteren harflere de denk gelebilirsiniz. Bu harflerin anlamları genelde harita kenarlarındaki bilgi sütunlarında açıklanır. (Örneğin, S: Sand yani kumlu zemin anlamına gelir.)

Şimdi gelelim haritalar ile nasıl çalışacağımıza: